تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارت های حل مسأله دانش آموزان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

2 دانشیار تکنولوژی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر مهارت‏های حل مسئله دانش‏آموزان، انجام شد. طرح پژوهش شبه آزمایشی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش‏آموزان دختر پایه اول دبیرستان‏های غیرانتفاعی استان قم در سال تحصیلی 94-93 بودند. نمونه آماری از بین مدارس در دسترس انتخاب شد، سپس دو کلاس به‏صورت تصادفی به‏عنوان گروه آزمایش و گواه انتخاب شدند. آموزش مهارت‏های سواد اطلاعاتی اینترنتی در هفت جلسه به گروه آزمایش ارائه شد، درحالی‏که این آموزش‏ها به دانش‏آموزان گروه گواه داده نشد. در این پژوهش از پرسشنامه سواد اطلاعاتی اینترنتی داورپناه و سیامک (1388) و پرسشنامه مهارت حل مسئله هپنر و پترسن (1982) استفاده شد. نتایج به‏دست‏آمده از پیش‏آزمون و پس‏آزمون با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس و آزمون تحلیل واریانس مختلط بین-درون آزمودنی‏ها، یا همان طرح آنوای دوتکه مورد مقایسه و تجزیه‏وتحلیل قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد‏، آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی در افزایش توانایی دانش‏آموزان در به‏کارگیری مهارت سواد اطلاعاتی اینترنتی اثربخش بوده است. علاوه بر این‏که نتایج این پژوهش نشان داد، آموزش سواد اطلاعاتی اینترنتی بر افزایش مهارت حل مسئله دانش‏آموزان تأثیر مثبت دارد. همچنین این آموزش بر هر سه مؤلفه مهارت حل مسئله که شامل اعتماد به حل مسئله، گرایش به فعالیت‏های حل مسئله و کنترل رفتار و هیجانات حین حل مسئله است، اثر مثبت داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effects of Internet Information Literacy Education on Students’ Problem Solving Skills

نویسندگان [English]

  • Zohre Khalaj 1
  • Dariush Noroozi 2
1 دانشگاه آزاد تهران جنوب دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی
2 دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب
چکیده [English]

This study was conducted with a main purpose: “Examine the effects of Internet information literacy education on students’ problem solving skills”. Research plan was a kind of quasi-experimented and pre-test design Quasi-experimental design. The population of this study consisted all girls in first grade of Qom private high schools in 2014-2015 academic year. The sample was selected among the accessible high schools, then two classes were selected as experimental and control groups randomly. Internet information literacy skills training were presented for experimental group in seven sessions, while the control group was not given this instruction. Davarpanah & Siamak Internet information literacy questionnaire (2009) and Heppner & Peterson problem solving skills questionnaire (1982) were used in this study. The results of the pre-test and post-test was used to compare and analyze using analysis of covariance and split-plot ANOVA design (SP ANOVA) between-within participants. The results of this research showed that internet information literacy instruction has been effective to increase students' ability to apply internet information literacy skills. Moreover, results of this research showed that internet information literacy instruction has positive effects on students' problem-solving skills. Also this instruction had positive effect on three factors of education in problem solving skills including problem-solving confidence, orientation activities, behaviors and emotions control during problem solving.
Keywords: Information Literacy, Internet, Problem Solving Skills

کلیدواژه‌ها [English]

  • information literacy
  • Internet
  • Problem Solving Skills
بیجاری، ه. (1387). بررسی اثربخشی گروه‏درمانی مبتنی بر رویکرد امید درمانی بر افزایش میزان امید به زندگی در زنان مبتلا به سرطان پستان. پایان‏نامه کارشناسی ارشد، روان‏شناسی بالینی، دانشگاه فردوسی مشهد.
پریرخ، م. (1392). آموزش سواد اطلاعاتی: مفاهیم، روش‏ها و برنامه‏ها. تهران: کتابدار.
پریرخ، م.، ارسطوپور، ش. و نادری، م. (1390). اثربخشی کارگاه‏های آموزشی سواد اطلاعاتی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی با رویکرد زمینه‏گرا. پژوهش‏نامه کتابداری و اطلاع‏رسانی، 2، 201-224.
پریرخ، م. (1384). سنجش اثربخشی کارگاه آموزشی مهارت‏های سواد اطلاعاتی. مطالعات تربیتی و روان‏شناسی دانشگاه فردوسی مشهد، 2(10)، 79-103.
پریرخ، م. و عباسی، ز. (1383). آموزش سواد اطلاعاتی؛ روش‏ها و راهبردها. مجموعه مقالات همایش آموزش استفاده‏کنندگان و توسعه سواد اطلاعاتی در کتابخانه‏ها. آستان قدس رضوی. مرکز اطلاعات و کتابخانه‏ها مشهد.
پورصالحی، ن.، زندیان، ف. و فهیم نیا، ف. (1390). مطالعه مقایسه تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی توسط کتابدار و معلم بر ارتقاء مهارت‏های سواد اطلاعاتی دانش‏آموزان دبیرستان‏های هوشمند دخترانه شهر تهران. نشریه تحقیقات کتابداری و اطلاع‏رسانی دانشگاهی، 58، 13-23.
تیرگر، آ. و یمین فیروز، م. (1392). تأثیر آموزش بر سواد اطلاعاتی دانشجویان تازه‏وارد. فصلنامه راهبردهای آموزشی در علوم پزشکی، 3(6)، 171-175.
خالقی، ن. و سیامک، م. (1392). آموزش مهارت‏های سواد اطلاعاتی. تهران: کتابدار.
خداپناهی، م. ک. (1387). انگیزش و هیجان. تهران: سمت.
حسن‏زاده، ر. و اسدی، م. (1389). بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی بر عملکرد تحصیلی دانشجویان. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه تربیتی، 11، 110-123.
داورپناه، م. و سیامک، م. (1388). ساخت و اعتبار یابی پرسشنامه سنجش سواد اطلاعاتی پایه و واقعی دانشجویان مقطع کارشناسی. فصلنامه کتابداری و اطلاع‏رسانی، 12(45)، 119-146.
دایره‏المعارف کتابداری و اطلاع‏رسانی. (1381). زیر نظر خسروی، ف. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
دوائی، ش.، امام‏جمعه، م. و احمدی، غ. (1392). بررسی و تدوین مهارت‏ها و صلاحیت‏های ICT موردنیاز معلمان در فرایند آموزش و یادگیری. دو فصلنامه نظریه و عمل در برنامه درسی، 1(1)، 123-146.
راستگو، ا. (1390). بررسی اثر سواد اطلاعاتی اینترنت بر رشد مهارت‏های حل ‏مسئله، خودراهبری و فراشناخت دانشجویان. پایان‏نامه دکترا، دانشکده روان‏شناسی و علوم تربیتی واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران.
راستگو، ا.، نادری، ع.، شریعتمداری، ع. و سیف‏نراقی، م. (1389). بررسی تأثیر آموزش سواد اطلاعاتی اینترنت بر رشد مهارت‏های حل مسئله دانشجویان. فصلنامه علمی پژوهشی رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، 1(4)، 1-22.
سیف، ع. ا. (1387). روان‏شناسی پرورشی نوین. تهران: دوران.
فضلی‏خانی، م. و فتحی‏نژاد، ف. (1384). نقش ICT در کلاس درس. تهران: ورای دانش.
کاشی‏نهنجی، و. (1390). سواد اطلاعاتی در مدارس. تهران: کتابدار.
مرادی، ر.، علی‏آبادی، خ.، خزایی، آ. و رسولی، ب. (1393). رابطه تفکر انتقادی با سواد اطلاعاتی در دانشجویان علوم پزشکی. دوماهنامه راهبردی‏های آموزشی در علوم پزشکی، 3(7)، 141-146.
میری، ا. و چشمه سهرابی، م. (1390). بررسی سواد اطلاعاتی دانشجویان سال آخر کارشناسی دانشگاه علم و صنعت ایران واحد اراک در محیط دیجیتال (88- 1387). دانش شناسی، 4(13)، 65-76.
هاشمیان، م.، آل مختار، م. ج. و حسن‏زاده، ا. (1390). مقایسه سواد اطلاعاتی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با استاندارد قابلیت‏های سواد اطلاعاتی برای آموزش عالی ACRL. معاونت تحقیقات و فن‏آوری دانشگاه علوم پزشکی، اصفهان.
References
Altun, I. (2003). The problem solving ability and values of student nurse procrastination and midwives. Journal of nurse education today, 23, 575-584.
American Library Association (1989). Presidential Committee on Information Literacy: Final Report. Chicago: III.: ALA.
Association of college and Research Libraries (2000). Information Literacy standards for higher education. Chicago: II.:ALA.
Boekaerts, M. (1997). Self-regulated learning: A new concept embraced by researchers, policy makers, educators, teachers, and students. Learning and Instruction, 161-186.
Brand-Gruwel, S. Wopereis, I. & Walraven, A. (2009). A descriptive model of information
Dinet, J. N. (2003). An exploratory study of adolescent’s perceptions of the Web. Journal of Computer Assisted Learning, 19, 538-545.
Doyle, C. S. (1996). Information Literacy in an Information Society: A Concept for the Information Age. Syracuse, NY: ERIC Clearinghouse on Information and Technology.
Dugan, R. E. & Hernon, P. (2002). Outcomes assessment: Not synonymous with inputs and outputs. 28.
Heppner, P. P. & Petersen, C. H. (1982). The development and implications of personal problem solving inventory. Journal of counseling psychology, 29, 66-75.
Hormozi, M. (2007). The role of pre-knowledge and indviduals features in academic achievement in Payam-e-Nour University students. The Journal of Education and Psychology, 8(2), 1-26. (in Persian).
Jacobs, H. (2008). Perspectives on information literacy and reflective pedagogical praxis. The Journal of Academic Librarianship, 256-262.
Jill, B. T. Aliki, T. (2011). Integrating evidence-based practice and information literacy skills in teavhing physical and occupational therapy students. Health Information and libraries Journal, 28(4): 264-272.
Larkin, J. E. & Pines, H. A. (2004). Developing information literacy and research skills in introductory psychology:A case study. The journal of Academic Librarianship, 31(1), 40-45.
Lazakidou, G. & Retalis, S. (2010). Using computer supported collaborative learning strategies for helping students acquire self-regulated problem-solving skills in mathematics. Computers & Education, 54(1), 3-13.
Luxman, K. (2010). A conceptual framework mapping the application of information search strategies to well and ill-stuctured problem solving. Computers & Education, 55(2), 513-526.
Powell, C. A. Ahip, M. L. S. & Case-Smith, J. (2003). Information literacy skills of occupational therapy graduates: a survey of learning outcomes. Journal of the Medical Library Associatin, 91(4), 468-477. Retrieved May 22. 2007, from http://www.ala.org/ala/acrl/ /acrlstandards/ standards,pdf.
Selcuk, G. S. Caliskan, S. & Erol, M. (2007). The effect of gender and grade levels on Turkish physics teacher candidates’ problem solving Strategies. Journal of Turkish since education,4, 10.
Seminara, L. (1996). An Exploration of the Relationship Between Conceptual Knowledge, Sex, Attitude And Problem Solving In Chemistry. Unpublished doctoral dissertation: Columbia University.
Serin, O. Serin, N. B. & Saygili, G. (2009). The effect of educational technologies and material supported science and technology teaching on the problem solving skills of 5th grade primary school student. Procedia Social andBehavioral Sciences,1(1), 665-670.
Shanahan, M. C. (2007). Information literacy skills of undergraduate medical radiation students. Radiography, 187-196.
Thompson, S. D. Lynda, M. Lynne, R. & Branson, D. (2003). Assessing critical thinking and problem solving using a Web-based curriculum for students. The Internet and Higher Education, 6(2), 185-191.